Develstein

Hoe een duurzaam project van Planeet in Actie leerlingen van het Develstein college in Zwijndrecht in beweging bracht – letterlijk en figuurlijk

Als je een groep pubers de opdracht geeft een duurzaam project te starten, verwacht je misschien wat gemopper, passiviteit of sceptische blikken. Dat dachten docenten Bart Dusseldorp en Stefan van der Kooi van het Develstein College in Zwijndrecht ook. Tot ze samenwerkten met Planeet in Actie. In tien weken tijd zagen ze hun leerlingen veranderen. Van afwachtend en ongemotiveerd naar actief, onderzoekend en verrassend vindingrijk. Wat begon als een simpel project over duurzaamheid werd een krachtige leerervaring die leerlingen en docenten niet snel zullen vergeten.

Het project vroeg meer dan luisteren en leren. Het vroeg actie. De leerlingen werden uitgedaagd om in groepjes een idee te bedenken en het ook echt uit te voeren. Sommigen organiseerden een vegetarische frikandellenwedstrijd, anderen ontwierpen een groene plantenbak of bedachten een flessenspaaractie.

Ze moesten zelf initiatief nemen, samenwerken, plannen, communiceren, hulpbronnen regelen én uiteindelijk presenteren voor een publiek. “Ze kwamen echt uit hun comfortzone,” zegt Bart. “En juist dáár leer je het meest.”

Niet alles ging van een leien dakje. Een groep die een flessenspaaractie wilde opzetten, was te passief. Ze hadden een paar posters gemaakt en die opgehangen. Toen bleek dat niemand flessen had ingeleverd, zaten ze letterlijk anderhalf uur stil. Mokkend en balend. “Maar uiteindelijk pikten ze het weer op,” zegt Stefan. “En het belangrijkste: ze leerden ervan. Ze beseften dat ze volgende keer eerder moesten plannen, eerder aan de bel trekken. Dat is zó waardevol.”

Het toont aan: mislukking is niet erg, zolang je er maar iets van leert. “Ik denk dat ze uit deze ‘mislukte’ actie misschien wel meer geleerd hebben dan uit de projecten die wél lukten,” zegt Bart. “Want het kwartje viel.”

Het project vroeg ook iets van de docenten zelf. “We zijn gewend om snel hulp te bieden,” zegt Stefan. “Maar nu moesten we leren loslaten. Niet de oplossing aandragen, maar vragen: wat ga jij doen om dit op te lossen?” Bart beaamt dat: “Je merkt hoe geconditioneerd je bent als docent. Leerling haalt een vier? Dan moet jij iets verzinnen. Maar dit project draaide het om. Het probleem ligt bij hen. En dat werkt. Als je het maar goed begeleidt.”

Ook merkten ze hoe hun eigen rol veranderde. “Eerst zagen ze ons als ‘weer een docent’. Maar aan het eind waren we echt ‘samenwerkers’ geworden. We deden het samen met de leerlingen”

De leerlingen kwamen met verrassende ideeën. Zoals de groep die zonder hulp van school zélf naar de gemeente stapte om papierprikkers te regelen. “Als ze dat wel via de school hadden geregeld dan zou dat normaal zes e-mails en drie weken kosten,” zegt Stefan. “Nu was het in drie dagen geregeld. Omdat ze het gewoon deden.”

Of de ondertussen beroemde vega-frikandellenwedstrijd. “De hele school stond op z’n kop,” lacht Bart. “Honderden leerlingen in de aula. Conciërges, collega’s, de hele school wist: dit hoort bij Planeet in Actie”. De leerlingen die dit hadden opgezet, waren in eerste instantie verbluft over het resultaat. Ze hadden dit niet verwacht. Hadden zij dit gedaan? En toen viel het kwartje. Ja! Dit hadden ze zélf gedaan!

De eindpresentaties (het Planeetfestival) waren voor de leerlingen erg spannend. Ze moesten op een podium, voor publiek, hun project laten zien en toelichten. “Sommigen raakten in paniek,” vertelt Stefan. “Maar uiteindelijk deden ze het allemaal. En met trots.” Zelfs het dragen van een t-shirt van Young Leaders, waar in het begin veel weerstand tegen was, werd omarmd. “Op het eind wilden ze zelfs een groepsfoto maken. Dan weet je: het project heeft iets geraakt.”

Wat maakt een project als Planeet in Actie zo krachtig? Volgens Bart en Stefan is dat het praktijkgerichte karakter. “Je leert door te doen. Door fouten te maken. Door initiatief te nemen. Niet alleen kennis opnemen, maar in actie komen.” Daarnaast is het de autonomie die leerlingen krijgen: ze bepalen zelf wat ze doen en hoe. En daardoor voelen ze ook meer verantwoordelijkheid.