Planeet in Actie logo

Duurzaam Ondernemen in het onderwijs

Middel 1@2x

Leerlingen ontdekken wat ze kunnen door zelf iets in beweging te zetten

Je wilt dat leerlingen initiatief nemen, verantwoordelijkheid dragen en ervaren dat zij invloed hebben op hun omgeving.

Met Duurzaam Ondernemen ontwikkelen leerlingen in teams een eigen duurzaam initiatief en voeren dit daadwerkelijk uit. Ze onderzoeken wat er nodig is, maken keuzes, betrekken anderen en organiseren hun activiteit. Zo komen ondernemerschap, persoonlijke ontwikkeling en burgerschap samen.

De school krijgt een uitgewerkt programma met lesmateriaal en duidelijke begeleidingsinstructies. Je voert het zelf uit, werkt met trainers van Planeet in Actie of kiest een combinatie.

10 modules · VO & MBO · Van eigen idee naar echte uitvoering 

Een eigen idee. Een echte activiteit.

Wat zouden jouw leerlingen willen veranderen aan hun school, buurt of leefomgeving? Vanuit die vraag kiezen ze een Planeetmissie en ontwikkelen ze in teams een eigen initiatief. Denk aan:
- Een kledingruil op school: kleding een tweede leven geven en anderen laten kennismaken met alternatieven voor nieuw kopen.
- Een proeverij tegen voedselverspilling: onderzoeken wat er wordt weggegooid en laten proeven wat je daar nog mee kunt maken.
- Een vergroeningsactie: een plek in of rond de school aantrekkelijker maken voor planten, dieren en mensen.

Leerlingen zoeken uit voor wie hun initiatief waarde heeft en wat nodig is om het te laten slagen. Ze verdelen taken, benaderen mensen die kunnen helpen, regelen materialen en nodigen deelnemers uit.

Daarna voeren ze hun activiteit uit. Op het Planeetfestival vertellen ze wat er is gelukt, wat anders liep en wat hun inzet heeft opgeleverd.
projectweek burgerschap

Van eerste idee tot uitvoering

Een eigen initiatief vraagt om ruimte én houvast. In tien modules werken leerlingen stap voor stap aan hun activiteit. De rode draad is DOEN.: Dromen, Ontwerpen, Ervaren en Neerzetten.

Dromen - Wat willen wij veranderen?
Leerlingen onderzoeken wat hen bezighoudt en wat zij willen bijdragen aan hun omgeving. Ze verkennen hun talenten, bespreken verschillende ideeën en kiezen samen een Planeetmissie.

Ontwerpen - Hoe maken we ons idee haalbaar?
Voor wie doen we dit? Wat vinden die mensen belangrijk? Leerlingen onderzoeken hun doelgroep en vertalen hun idee naar een concreet plan. Ze verdelen verantwoordelijkheden en bepalen welke mensen en middelen nodig zijn.

Ervaren - Wat gebeurt er als we aan de slag gaan?
Leerlingen leggen contact, organiseren hun activiteit en voeren die uit. Onderweg ontdekken ze wat werkt en wat anders moet. Ze oefenen met samenwerken, omgaan met tegenslag en bijsturen.

Neerzetten - Wat hebben we bereikt?
Op het Planeetfestival presenteren leerlingen hun initiatief en ervaringen in een pitch. Ze laten zien wat hun inzet heeft opgeleverd en kijken terug op hun eigen ontwikkeling en bijdrage aan het team.

Het Teamdossier helpt om plannen, afspraken en voortgang vast te leggen. In het persoonlijke Planeetkompas reflecteert iedere leerling op de eigen ontwikkeling. Zo hebben leerlingen en begeleiders tijdens het hele traject zicht op het proces

Duurzaam Ondernemen past bij Economie & Ondernemen, het schoolvak Ondernemen en burgerschap. Leerlingen onderzoeken een behoefte, ontwikkelen een initiatief, maken een begroting en organiseren de uitvoering. Op het Develstein College wordt het programma ingezet binnen Economie & Ondernemen en op het Kennemer Lyceum bij Ondernemen.

Ook binnen Dienstverlening & Producten (D&P), praktijkgerichte programma’s en vakoverstijgende projecten zijn mogelijkheden. Tijdens de intake bepalen we welke opdrachten en leerdoelen passen bij jouw vak en leerlingen.

Duurzaam Ondernemen kan aansluiten bij Onderzoek & Ontwerpen (O&O), wanneer we het traject verbinden aan een passende bètatechnische onderzoeks- of ontwerpopdracht voor een echte opdrachtgever.

Leerlingen onderzoeken dan bijvoorbeeld hoe een product of oplossing duurzamer kan worden. Daarbij kunnen ze oefenen met doelgroeponderzoek, samenwerken, ontwerpen en presenteren. Samen met de O&O-docent bekijken we welke onderdelen bruikbaar zijn en welke aanvulling nodig is voor de vakdoelen en beoordeling.

Kan Duurzaam Ondernemen ook als buitenschools programma?

Ja, Duurzaam Ondernemen kan ook worden aangeboden als naschools of buitenschools programma. Jongeren ontwikkelen samen een duurzaam initiatief en brengen dat in de praktijk, bijvoorbeeld voor hun school of buurt.

We stemmen de planning, groepsgrootte en begeleiding af op de deelnemers en de organiserende partij. Neem contact op met Planeet in Actie om te bespreken wat past bij jullie locatie en beschikbare tijd.

Planeet in Actie Vraagteken Alt 1
Planeet in Actie Vraagteken

Binnen welk vak of programma past Duurzaam Ondernemen?

Van Economie & Ondernemen tot O&O: Duurzaam Ondernemen kan op verschillende plekken in het onderwijs een plek krijgen. Op het Develstein College wordt het gegeven binnen Economie & Ondernemen, op het Kennemer Lyceum bij het vak Ondernemen en op het Calandlyceum binnen O&O.

Ook een vakoverstijgend traject of naschools programma is mogelijk. Samen bepalen we welke doelen, opdrachten en begeleiding passen bij jullie leerlingen en rooster.

Waar past het bij jullie?
Vertel ons voor welk vak of programma je mogelijkheden ziet, om welke leerlingen het gaat en hoeveel tijd beschikbaar is. We denken mee over een passende invulling.

Burgerschap krijgt betekenis als leerlingen zelf meedoen

Wat vind ik belangrijk? Hoe komen we samen tot een besluit? En wat kan ik bijdragen aan mijn omgeving? Binnen Duurzaam Ondernemen onderzoeken leerlingen deze vragen terwijl ze hun eigen initiatief ontwikkelen en uitvoeren.

Bijdragen aan je omgeving
Leerlingen verkennen een duurzaamheidsvraagstuk en onderzoeken voor wie hun initiatief verschil kan maken. Ze zetten hun ideeën om in actie en kijken terug: wat heeft onze inzet opgeleverd, voor anderen en voor onszelf?

Samen besluiten en verantwoordelijkheid nemen
Welk idee kiezen we? Hoe verdelen we de taken? Wat doen we als we het oneens zijn? Leerlingen oefenen met hun mening onderbouwen, luisteren, afspraken maken en verantwoordelijkheid dragen voor gezamenlijke keuzes.

Omgaan met andere perspectieven
Niet iedereen denkt hetzelfde over duurzaamheid of vindt dezelfde oplossing wenselijk. In het doelgroeponderzoek en bij Stemmen van de Straatshow onderzoeken leerlingen verschillende belangen en standpunten. Ze oefenen met doorvragen en het uitstellen van hun oordeel.

Zo krijgt burgerschap een concrete plek in wat leerlingen onderzoeken, bespreken, doen en evalueren.

“Dat zijn dingen die je in een schriftelijke toets niet toetst,” zegt Stefan, docent E&O van het Develstein College in Zwijndrecht. “Maar die wél bepalend zijn voor succes, op school én later in het leven.”

De sterkste aansluiting ligt bij maatschappelijke betrokkenheid. Daarnaast oefenen leerlingen met onderdelen van democratische betrokkenheid en diversiteit. Deze thema’s komen terug bij het Expertisepunt Burgerschap en in de definitieve conceptkerndoelen van SLO uit 2025.

20B — Maatschappelijke betrokkenheid
Een duurzaamheidsvraagstuk onderzoeken, een eigen initiatief uitvoeren en reflecteren op de bijdrage aan de omgeving.
20A — Democratische betrokkenheid
Standpunten uitwisselen, samen besluiten nemen en terugkijken op hoe die besluiten tot stand kwamen.
19B — Diversiteit
Verschillende perspectieven onderzoeken en reflecteren op de eigen aannames en omgang met anderen.

Het programma levert daarmee een gerichte bijdrage aan het bredere burgerschapsaanbod van de school. Deze koppeling beschrijft de onderdelen waaraan leerlingen werken; volledige dekking van deze kerndoelen vraagt om aanvullend onderwijs.

Bekijk de SLO-conceptkerndoelen burgerschap en de burgerschapsthema’s van het Expertisepunt Burgerschap.
Planeet in Actie PenPlaneet in Actie StripePlaneet in Actie Stripe

Wat levert Duurzaam Ondernemen op?

Voor leerlingen — Ervaren wat je kunt bijdragen
Leerlingen oefenen met initiatief nemen, samenwerken en verantwoordelijkheid dragen. Door hun eigen activiteit uit te voeren, ontdekken ze waar hun talenten liggen en wat ze met hun inzet kunnen bereiken.

Voor docenten — Houvast bij het begeleiden
Een uitgewerkt programma met lesmateriaal, begeleidingsinstructies en een duidelijke opbouw. Het Teamdossier en Planeetkompas helpen om voortgang en ontwikkeling te bespreken. Zo heb je een basis om leerlingen gericht verder te helpen.

Voor de school — Onderwijs dat samenkomt in de praktijk
Duurzaamheid, ondernemerschap en burgerschap krijgen een gezamenlijke plek in het onderwijs. Leerlingen brengen hun ideeën tot uitvoering en maken op het Planeetfestival zichtbaar wat zij hebben gedaan en geleerd.
"De wereld is mooi, als je goed kijkt."
Projectweek middelbare school
Planeet in Actie Tape

Zicht op wat leerlingen leren en bijdragen

Wat hebben leerlingen geleerd? Hoe hebben zij samengewerkt? En wat heeft hun initiatief opgeleverd? Met een intake, het Planeetkompas, de pitch en een evaluatie brengen we doelen, ervaringen en opbrengsten in beeld.

Intake — Vooraf bepalen wat belangrijk is
We bespreken wat jullie met het programma willen bereiken en wat de leerlingen nodig hebben. Zo bepalen we samen waar tijdens de uitvoering en evaluatie de aandacht ligt.

Planeetkompas — Stilstaan bij je eigen ontwikkeling
Leerlingen reflecteren op hun keuzes, talenten en bijdrage. Wat gaat goed? Wat vind ik lastig? Wat wil ik anders aanpakken? Dat geeft aanknopingspunten voor begeleiding en een volgende stap.

Planeet Pitch — Laten zien wat je hebt gedaan en geleerd
Op het Planeetfestival presenteren teams hun initiatief. Ze vertellen welke keuzes ze hebben gemaakt, wat er anders liep dan verwacht en wat hun activiteit heeft opgeleverd.

Evaluatie — Terugkijken en verder bouwen
We kijken terug op de uitvoering, de ervaringen en de vooraf besproken doelen. Wat werkte goed? Wat vraagt aandacht? En wat wil de school meenemen naar een volgende editie?

Zo ziet dat eruit op school

Elke school en iedere groep leerlingen geeft Duurzaam Ondernemen een eigen invulling. Lees hoe dat in de praktijk uitpakt.

Kennemer Lyceum — Van lessenreeks naar schoolbrede beweging
Op deze school kregen leerlingen ruimte om te proberen, initiatief te nemen en soms te struikelen. De lessenreeks groeide uit tot een beweging die verder reikte dan het project.

SAGA Driehuis — Groeien in zelfvertrouwen en leiderschap
Bij deze leerlingen gingen duurzaam ondernemen en persoonlijke ontwikkeling samen. Lees hoe ze groeien in zelfvertrouwen en leiderschap en hoe de school het echte leven naar binnen haalt.
Planeet in Actie Tape
Planeet in Actie Cirkel vormenPlaneet in Actie Cirkel vormen 2.2
Middel 1@2x

Een compleet programma, met begeleiding die past

Je kunt Duurzaam Ondernemen zelf uitvoeren, onze trainers inzetten of kiezen voor een combinatie. Samen bepalen we wat past bij jullie team, leerlingen en beschikbare tijd.

Dit zit in het programma:
  • Tien modules met lespresentaties en begeleidingsinstructies.
  • Een Teamdossier voor plannen, afspraken en voortgang.
  • Het Planeetkompas voor individuele reflectie.
  • Materialen voor de voorbereiding en organisatie van het Planeetfestival.
  • Een intake en evaluatie.
Planeet in Actie Tape

Zelf uitvoeren

Jullie docenten begeleiden het programma. Zij krijgen uitgewerkte lespresentaties, begeleidingsinstructies en leerlingmateriaal om stap voor stap met de klas aan de slag te gaan.

Met trainers van Planeet in Actie

Onze trainers begeleiden de lessen en de leerlingen bij hun projecten. Vooraf stemmen we met school af wie welke taken op zich neemt, van voorbereiding tot Planeetfestival.

Een combinatie

Jullie docenten en onze trainers verdelen de begeleiding. Samen spreken we af welke onderdelen de school uitvoert en waar ondersteuning van Planeet in Actie gewenst is.
FAQ

Veelgestelde vragen over Duurzaam Ondernemen

Past het programma bij jouw leerlingen, onderwijsdoelen en rooster? Hier vind je antwoorden op vragen over burgerschap, basisvaardigheden, lesmateriaal en begeleiding.

Staat jouw vraag er niet bij? Neem gerust contact op. We denken mee over wat op jouw school werkt.
Planeet in Actie Vraagtekens Patroon

Duurzaam Ondernemen is ontwikkeld voor het voortgezet onderwijs en het MBO. Leerlingen werken in teams aan een eigen duurzaam initiatief: van het eerste idee tot de uitvoering. Tijdens de intake stemmen we de opdrachten, planning en begeleiding af op de leeftijd, het niveau en de zelfstandigheid van jouw leerlingen.

De sterkste aansluiting ligt bij maatschappelijke betrokkenheid: leerlingen onderzoeken een vraagstuk, ondernemen actie en reflecteren op hun bijdrage aan de omgeving. Daarnaast oefenen zij met samen besluiten nemen en verschillende perspectieven onderzoeken.

Voor de onderbouw van het VO sluit dit aan bij onderdelen van de definitieve conceptkerndoelen burgerschap van SLO. Het programma levert een gerichte bijdrage aan het burgerschapsonderwijs; het dekt niet alle doelen. Voor het MBO bespreken we de aansluiting op het burgerschapsprogramma van de opleiding. Bekijk de toelichting van SLO.

De kern is burgerschap: leerlingen oefenen met verantwoordelijkheid, samenwerken, afwegen en bijdragen aan de samenleving. Ook gebruiken zij taal bij het onderzoeken van informatie, overleggen, schrijven en presenteren. Afhankelijk van hun initiatief oefenen zij daarnaast met bijvoorbeeld begroten of digitale communicatie.

Zo biedt het programma een praktische context voor basisvaardigheden. Welke vaardigheden je gericht wilt versterken, spreken we vooraf af. Het programma vervangt geen gerichte taal- of rekenaanpak.

Ja, het programma biedt aanknopingspunten voor deze vakken. Leerlingen onderzoeken een behoefte, ontwikkelen een idee, maken keuzes over middelen en organiseren de uitvoering. Daarbij kijken zij naar de gevolgen voor mensen en hun omgeving.

Bij economie en ondernemerschap kun je bijvoorbeeld nadruk leggen op waarde creëren en begroten. Bij O&O op onderzoeken, ontwerpen en verbeteren. Samen bekijken we hoe het programma past bij jouw vakdoelen en opdrachten.

Leerlingen hoeven niet vooraf enthousiast te zijn over duurzaamheid. Ze krijgen ruimte om een vraagstuk te kiezen dat hen raakt, bijvoorbeeld rond kleding, voedsel of hun eigen buurt. Vanuit die betrokkenheid werken ze aan een concreet initiatief.

Twijfels en verschillende meningen mogen er zijn. De docent helpt leerlingen om vragen te onderzoeken, keuzes te onderbouwen en een haalbare eerste stap te zetten.

Je ontvangt uitgewerkte lessen, presentaties, werkvormen en leerlingmateriaal, waaronder het Teamdossier en het Planeetkompas. Je hoeft de lessenserie dus niet zelf te ontwerpen.

Voorbereiding blijft nodig: de les doornemen, materialen klaarzetten en afspraken maken over de uitvoering op school. Hoeveel tijd dat vraagt, hangt af van de groep en de gekozen begeleiding. Dat bespreken we tijdens de intake.

De tien modules verdelen het proces in overzichtelijke stappen. Het Teamdossier helpt leerlingen om plannen, taken en afspraken vast te leggen. De docent begeleidt teams bij het kiezen van een haalbaar idee en bewaakt de voortgang.

Leerlingen krijgen ruimte om zelf te handelen, met duidelijke kaders en momenten om bij te sturen. Tijdens de intake bespreken we welke extra ondersteuning jouw groep nodig heeft.

Het Teamdossier maakt het gezamenlijke proces zichtbaar. In het Planeetkompas reflecteren leerlingen op hun eigen rol, keuzes en ontwikkeling. Samen met observaties en gesprekken geeft dit de docent zicht op individuele bijdragen.

Zo kijk je niet alleen naar het eindresultaat, maar ook naar wat iedere leerling onderweg heeft gedaan, geprobeerd en geleerd.

Tijdens de intake bepalen we met de school welke doelen centraal staan. Het Planeetkompas helpt leerlingen onderweg te reflecteren. In de pitch verwoorden zij hun idee en onderbouwen ze hun keuzes. Bij de evaluatie kijken we terug op de uitvoering, de samenwerking en de opbrengsten.

Samen geven deze onderdelen zicht op het leerproces en concrete aanknopingspunten voor feedback en vervolgonderwijs.

Beide zijn mogelijk. Je kunt het programma met eigen docenten uitvoeren, trainers van Planeet in Actie inzetten of kiezen voor een combinatie. De materialen vormen steeds de basis.

Tijdens de intake bespreken we welke verdeling past bij de ervaring van het team, de beschikbare tijd en de begeleiding die leerlingen nodig hebben.

Het programma bestaat uit tien modules. De benodigde tijd hangt mede af van de groep en de initiatieven die leerlingen uitvoeren. Ook voorbereiding en uitvoering van hun activiteit moeten een plek krijgen in de planning.

Tijdens de intake maken we een haalbare indeling voor jouw rooster, met ruimte om werk af te maken en terug te kijken. Tien modules hoeven daardoor niet precies tien kalenderweken te betekenen.

De kosten hangen af van het aantal groepen en de gekozen begeleiding: uitvoering door eigen docenten, inzet van onze trainers of een combinatie.

Na een gesprek over jullie wensen ontvang je een voorstel waarin staat wat is inbegrepen, wie welke onderdelen verzorgt en wat de totale kosten zijn. Neem contact op voor een voorstel voor jouw school.

Dat kan mogelijk, wanneer de inzet aansluit bij het schoolplan en de voorwaarden van het betreffende budget. De belangrijkste inhoudelijke aansluiting is burgerschap.

Vanaf januari 2027 komt er structurele bekostiging voor basisvaardigheden voor het primair, voortgezet en (voortgezet) speciaal onderwijs. Het bestuur verdeelt deze middelen. Deze regeling geldt niet voor het MBO. Bespreek met je schoolleiding of bestuur of het programma binnen jullie bestedingsplan past; vergoeding is niet automatisch gegarandeerd. Bekijk de informatie over structurele bekostiging.

Planeet in Actie kan meedenken over de koppeling tussen jullie onderwijsdoelen, de activiteiten en de evaluatie.

Planeet in Actie Vraagteken Alt 1
Planeet in Actie Vraagteken
Planeet in Actie PenPlaneet in Actie StripePlaneet in Actie Stripe

Klaar om duurzaam ondernemerschap echt te verankeren?

Wensen jullie voor je leerlingen meer dan theorie?

Duurzaam Ondernemen vraagt ruimte, begeleiding en lef — en levert eigenaarschap, initiatief en zichtbare impact op.

Wil je onderzoeken hoe dit 10-weekse traject past binnen jullie leerjaar, opleiding of visie op burgerschap?

Laten we samen verkennen hoe dit traject op jullie school kan landen — inhoudelijk sterk, praktisch uitvoerbaar en met impact die blijft hangen.
Planeet in Actie Envelop

Contact opnemen

Heb jij nog vragen voor je aan de slag gaat met Planeet in Actie? Of wil je de mogelijkheden met ons doornemen? Neem dan contact met ons op.
info@planeetinactie.nl +31 6 20077754
Volg onze socials!

"*" geeft vereiste velden aan

Dit veld is bedoeld voor validatiedoeleinden en moet niet worden gewijzigd.

Planeet in Actie Send mail