Planeet in Actie logo
Start hier

Grootouders voor het Klimaat in actie

“Je plant zaadjes – en soms zie je ze meteen groeien”.

Wat kunnen grootouders betekenen in de klimaattransitie? Voor Kitty Terwisscha van Scheltinga, lid van Grootouders voor het Klimaat (afdeling Drenthe), is het antwoord helder: zichtbaar zijn, de noodklok luiden en vooral dóén. Niet met een opgeheven vingertje, maar door hoop te combineren met actie – en jongeren daarin mee te nemen.

Kitty heeft een achtergrond in het onderwijs en is van oorsprong biologie docent. Daardoor voelt het voor haar logisch om juist in scholen het gesprek aan te gaan over klimaatverandering: als je jong leert kijken naar natuur, energie, afval en voedsel, dan ontstaat er ruimte om later bewustere keuzes te maken. Met die overtuiging stapte ze een basisschool binnen om met groep 7 een Planeet in Actie‑traject te draaien.
Grootouders voor het Klimaat is een groep betrokken mensen – vaak ouder, soms jonger – die aandacht vraagt voor de gevolgen van klimaatverandering.

De kern is eenvoudig: zorgen om de toekomst omzetten in zichtbare actie en een heldere stem in het publieke debat.

Binnen de beweging zijn meerdere ‘takken’ actief, waaronder onderwijs: juist daar kun je jonge mensen helpen om liefde voor natuur te ontwikkelen én om te begrijpen waarom verandering nodig is.
Bekijk alle cases
Grootouders voor het Klimaat in actieButtonnwlogo-768x644

Van bosles naar klaslokaal

Voor Kitty begon het heel praktisch: met kinderen de natuur in. Ze ontwikkelde lessen voor groep 6‑7 waarin leerlingen in het bos op zoek gingen naar ‘kriebelbeestjes’ (zoals zij ze noemt) en tegelijk leerden waarom bomen en biodiversiteit zo belangrijk zijn.

Later werd ze zelfs gevraagd om lessen voor kleuters te maken, omdat ook jonge kinderen soms zonder respect aan bomen trekken.

Het mooie van die vroege natuuractiviteiten: kinderen ervaren de natuur eerst met hun handen en ogen. Pas daarna komt het gesprek over wat er op het spel staat. Dat is precies de toon die Kitty ook in het Planeet in Actie‑traject terug wilde zien: niet alleen vertellen wat er misgaat, maar laten ervaren wat er te winnen valt als je samen stappen zet.
“Toen werd ik zelfs gevraagd voor de kleuters… ook weer in de natuur zoeken...

...maar ook liedjes zingen over de natuur, dat was hartstikke leuk”

Duurzaam ondernemen in het onderwijs
“Ik had een kastje bij me met een slot erop… door opdrachtjes te doen kwam er een cijfer uit… en daar zat dan het bericht uit de toekomst”
Duurzaam ondernemen in het onderwijs

Planeet in Actie met groep 7

De school waar Kitty het traject draaide, was een dorpsschool in het Drentse Peize. Volgens haar was er nog weinig structureel met klimaat en duurzaamheid gedaan: ‘bijna pionieren’. Dat maakte de start extra interessant, omdat je als projectteam echt iets nieuws binnenbrengt.

Het traject begon met Code Groen een escape room‑achtige werkvorm. Leerlingen werken in groepjes aan opdrachten die samen leiden tot een ‘bericht uit de toekomst’. De vorm bleek een schot in de roos: spanning, samenwerken en het gevoel dat er iets ‘op te lossen’ valt.

Kitty merkte meteen dat de klas ‘aan’ ging.

Van “wist je dit?” naar gesprek

Na de start volgden informatieve lessen met afwisselende filmpjes en korte teksten. De insteek: ‘wist je dit?’ en vooral veel vragen stellen. Kitty vond dit onderdeel sterk omdat het niet bij zenden bleef. De klas ging steeds in gesprek: wat zie je, wat betekent dit, waar herken je het in je eigen omgeving?
“Die informatielessen waren heel leuk en afwisselend… je gaat met die kinderen in gesprek steeds”
Planeet in Actie Tape
Voor veel leerlingen kwam nieuwe kennis binnen.
Kitty zag dat sommige thema’s nog nauwelijks leefden, terwijl andere onderwerpen juist direct herkenbaar waren.

Hitte in de klas is daar een goed voorbeeld van. In de zomer zat de klas in een ruimte waar het 28 graden werd, zelfs met airco. ‘Als we zo doorgaan, wordt het nog veel warmer’, zei Kitty. Dat maakte de link tussen klimaat en dagelijks leven direct tastbaar.

Eigenaarschap door dubbel kiezen

“Ze kunnen eigenlijk twee keer een keuze maken… dus eigenlijk kiest iedereen wel iets waar hij dat mee heeft”
De vier missies die in de klas terugkwamen waren:

• Groene en blauwe stad
• Afval bestaat niet
• Eet voor de planeet
• Energie.
In dit dorpsschool bleek Energie het populairst: leerlingen wilden nadenken over windmolens, zonne‑energie en ‘hoe je dat dan doet’.

Ook Afval Bestaat Niet werd vaak gekozen, omdat afvalscheiding en zwerfafval voor kinderen concreet zijn.

“Eet voor de planeet” – weerstand en nuance

Niet elke missie riep direct enthousiasme op. Toen het over voedsel ging – en daarmee over (minder) vlees – kwam er weerstand. Kitty schrok van de felheid en merkte hoe gevoelig het onderwerp kan zijn in een buitengebied.

In plaats van het gesprek te vermijden, maakte Kitty het persoonlijk en eerlijk. Ze vertelde dat ze zelf boerendochter is, opgegroeid op een koeienboerderij. Daarmee kwam er meteen meer ruimte voor nuance.
“Ik ben zelf een boerendochter… ik ben helemaal niet tegen koeien… maar niet teveel op een klein stukje grond”
Het effect was zichtbaar: de spanning ging uit de lucht. De leerlingen konden horen dat ‘duurzaam’ niet automatisch ‘tegen boeren’ betekent, maar ook gaat over bodemkwaliteit, balans en toekomstbestendige keuzes.

Tegelijkertijd bleef het een uitdaging: toen de klas later mocht kiezen, koos vrijwel niemand de missie 'Eet voor de planeet',

De ‘doeners’ die toch gingen presenteren

In elke klas zitten verschillende typen leerlingen. Kitty zag een groep jongens die vooral ‘doeners’ waren: liever meteen aan de slag dan eerst lezen en plannen. In het begin dreigden ze te verzanden in stoer gedrag en verstoring, maar met de juiste begeleiding kantelde dat.

Samen met een mede‑vrijwilliger (‘Nieske’) wist Kitty de groep te prikkelen: als je zo graag doet, bouw dan iets dat goed is voor de planeet. Ze bedachten een systeem om water op te pompen, te reinigen en weer terug te brengen. Er kwam een grote tekening, een filmpje en – ondanks hun weerstand – uiteindelijk ook een presentatie.

“Ze durfden eigenlijk niet in het echt te praten… toen zei ik: wie durft nog één keer kort te vertellen? Bam, daar gingen ze”

Voor Kitty was dit zo’n moment waarop je ziet wat onderwijs kan doen: leerlingen stappen uit hun comfortzone, krijgen erkenning en worden trots op hun eigen idee.

Kitty in de klas

Wat werkte het sterkst?

Kitty noemt drie elementen in het Planeet in Actie-lesprogramma die voor haar het verschil maakten. Ten eerste de opzet: het programma is duidelijk, afwisselend en actueel.

Ten tweede de informatie: filmpjes en tekstfragmenten zijn ‘up‑to‑date’ en nodigen uit tot gesprek. Ten derde de activerende component: leerlingen gaan niet alleen leren, maar ook maken en doen.

Dat ‘in actie zetten’ zag Kitty terug in posters, plannen, tekeningen en presentaties. Het ging niet om één ‘juiste’ oplossing, maar om betrokkenheid en het gevoel dat je iets kunt bijdragen – als individu én als groep.

“De geweldige opzet… inspirerend voor leerlingen… en daarna worden ze in actie gezet”
Duurzaam ondernemen in het onderwijs
“Dat samenwerken… en ook een beetje waardering voor elkaar… dat zag je langzamerhand groeien”
Duurzaam ondernemen in het onderwijs

Wat leverde het op?

Blijvende gedragsverandering is moeilijk te meten, zeker omdat het traject eindigde richting vakantie en de vrijwilligers daarna uit beeld raakten.

Toch zag Kitty duidelijke opbrengsten. Niet alleen in kennis, maar vooral in houding en gedrag in de klas: samenwerken, taken verdelen, elkaar complimenten geven en toch durven presenteren.

Ook ouders reageerden positief. Bij de afsluitende presentatie kwamen ouders kijken en werden grootouders expliciet uitgenodigd. Kitty kreeg meerdere keren terug: ‘wat ontzettend goed dat jullie dit doen’.

Daarmee werd de impact groter dan alleen de klas; het onderwerp kwam ook thuis op tafel.


Waarom dit past bij Grootouders voor het Klimaat

Tot slot komt Kitty terug op de vraag hoe Grootouders voor het Klimaat dit breder kan oppakken. Haar droom is een grotere groep (oud‑)onderwijsprofessionals binnen de beweging: mensen met didactische ervaring en motivatie om een paar keer per jaar een school te ondersteunen. Zo wordt zorg omgezet in concreet onderwijs en krijgen leerlingen een extra rolmodel: iemand die laat zien dat je nooit ‘te oud’ bent om bij te dragen.

Kitty noemt Planeet in Actie ‘fantastisch’ en ‘kant‑en‑klaar’. Voor scholen die nog niet veel met duurzaamheid doen, is het een laagdrempelige manier om te starten: inhoudelijk sterk, actueel en activerend. En voor vrijwilligers is het een concrete manier om verschil te maken in de klas.

“Een fantastisch project wat gewoon kant en klaar ligt… en het is gratis… ik ben een hele grote fan”

Haar afsluiting is even eenvoudig als hoopvol: je plant zaadjes. Soms zie je meteen wat er groeit, soms pas later. Maar je weet: dit doet ertoe.
Planeet in Actie logo
Planeet in Actie Envelop

Contact opnemen

Heb jij nog vragen voor je aan de slag gaat met Planeet in Actie? Of wil je de mogelijkheden met ons doornemen? Neem dan contact met ons op.
info@planeetinactie.nl +31 6 20077754
Volg onze socials!

"*" geeft vereiste velden aan

Dit veld is bedoeld voor validatiedoeleinden en moet niet worden gewijzigd.

Planeet in Actie Send mail